„Raport o stanie człowieka” Aleksandra Rozenfelda to dwujęzyczny zbiór poezji, który jest poetycką refleksją nad kondycją ludzką, łączącą osobiste doświadczenia autora z uniwersalnymi pytaniami o tożsamość, pamięć i egzystencję. Książka jest owocem długoletnich poszukiwań Rozenfelda, który w poetycki sposób opowiada o losach człowieka uwikłanego w złożoność polsko-żydowskiej tożsamości, a także rozważa trudne relacje między pamięcią indywidualną a historyczną. Akcja wierszy rozgrywa się w kontekście burzliwej historii XX wieku, obejmującej wojnę, emigrację do Izraela i powrót do Polski.
Książka stawia pytania o to, jak mówić o sobie w świecie, który często nie słucha, o granice tożsamości i ważność pamięci, zwłaszcza w kontekście polsko-żydowskich doświadczeń. Książka wywołuje silne refleksje emocjonalne i intelektualne, zapraszając czytelnika do głębokiego namysłu nad sobą i światem, w którym żyje. To ważna pozycja w literaturze polskiej, która łączy poezję z pamięcią historyczną i duchową wrażliwością autora.
Rozenfeld daje świadectwo osobistych zmagań, ale także ważny głos w dyskusji o dialogu polsko-żydowskim i pamięci historycznej. Autor z subtelnością i bez patosu pisze o bólu i utracie, ale też o nadziei i sile, jaką daje człowiekowi zdolność do refleksji i empatii. Wiersze z tomu skłaniają do zadawania pytań o istotę człowieczeństwa, o to, czym jest nasza tożsamość i czy da się ją zdefiniować raz na zawsze.
Tomik jest uzupełniony artystycznymi fotografiami Witolda Kornasia, które wizualnie podkreślają atmosferę i metafory zawarte w poezji (w wersji językowej polskiej i angielskiej), wstępem Pawła Jędrzejko, komentarzem Dagmary Drzazgi i posłowiem Ewy Arendarczyk.
„Raport o stanie człowieka” jest owocem niezwykłej przyjaźni, której więzy połączyły samego Aleksandra Rozenfelda, Dagmarę Drzazgę – autorkę poświęconego poecie, nagradzanego filmu dokumentalnego „Gramatyka nieobecności” (TVP S.A., 2017), twórcę zdjęć do filmu – Witolda Kornasia, oraz zainspirowane twórczością Rozenfelda i filmem Drzazgi entuzjastki (i entuzjastę) przekładu z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.Film i tom stanowią naczynia połączone. „Gramatyka nieobecności” jest historią barwnego, dowcipnego, zawsze zbuntowanego i nieodmiennie kontrowersyjnego twórcy oraz jego nieustannych poszukiwań miejsca w świecie, które mógłby nazwać własnym. „Raport o stanie człowieka” idealnie dopełnia i uzupełnia tę filmową opowieść, wpisując jej narrację w przestrzeń poetyckiej refleksji Rozenfelda. Łącznikiem pomiędzy oboma dziełami są mistrzowskie zdjęcia autorstwa Witolda Kornasia, wykonane na planie filmowym.
Paweł Jędrzejko
Wiersze zawarte w tomie „Raport o stanie człowieka” powstawały na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Stałym w nich elementem jest refleksja autora nad jego polską i żydowską tożsamością. (…) Polskość i żydowskość stanowią dla poety nieustające punkty odniesienia – być może dlatego, że dwie katedry, gdzie wysoko wielbią Boga, są nad Wisłą i nad Jordanem. (…)
Regularnie powracającym w tomie wątkiem jest (nie)obecność Żydów. Poecie zdarza się towarzyszyć cieniowi Józefa Czechowicza, który nie może poznać swojego Lublina: miasta, z którego zniknęły mycki, hałaty i powszechnie niegdyś słyszane na ulicach „szalom”. Innym razem chciałby wraz z młodym Niemcem pomodlić się za dusze Żydów poległych za Polskę na cmentarzu Monte Cassino, lecz do osiągnięcia minjan (kworum modlitewnego) brakuje 8 osób. We śnie spotyka też zjawy pomordowanych: od historii uciec nie sposób. Nie da się tego zrobić w miejscu na Ziemi, w którym „śmierć metafory ogłoszono/ wraz z pierwszym uderzeniem policyjnej pałki” (…).
Tomasz Grząślewicz, „Gazeta Uniwersytecka”
plac Rady Europy 1
40-021 Katowice
centrala: +48 32 20 83 887
e-mail: wydawnictwo@bs.katowice.pl
© 2025
