Ma na noc

W tomie „Ma na noc” Krzysztof Muszyński z wyczuciem i ironiczną precyzją przygląda się codziennemu życiu – zarówno temu zakorzenionemu na Śląsku, jak i temu z południa Europy. Wiersze osnute są wokół osobistych historii, dziecięcych wspomnień i współczesnych obserwacji, które łączą lokalne doświadczenie z szerszym, uniwersalnym wymiarem. Autor przemieszcza się pomiędzy krajobrazami – od familoków i miejskich podwórek po portugalskie przedmieścia – tworząc wielowarstwowy obraz świata, w którym granice geograficzne tracą znaczenie wobec wspólnych emocji i losów.

Tytuł zbioru odwołuje się do śląskiego powiedzenia „mieć na noc” – oznaczającego bycie o krok przed innymi – co trafnie oddaje temperament pisarskiego gestu Muszyńskiego. Jego poezja to ruchoma mozaika obrazów i głosów, przypominająca dynamiczny montaż filmowy: pełna cięć, zmiennych perspektyw i niespodziewanych zwrotów. Każdy wiersz staje się migawką z życia – fragmentem większej opowieści, która łączy wrażliwość z krytycznym spojrzeniem na rzeczywistość.

Krzysztof Muszyński skanuje, prześwietla rzeczywistość ‒ obserwuje, wsłuchuje się, wącha, bada. Jak reżyser, który dba o to, żeby nie znudzić widza, zmienia perspektywę i zasady montażu. Radary Muszyńskiego nastawione są na śląskie klimaty. Skazany na śląskość, wozi ze sobą nienachalne piękno „królestwa śmietnika” i tutejsze ludzkie sprawy. Dlatego Neapol czy Turyn nie różnią się szczególnie od Bytomia, a na Cabo da Roca można odkryć, że „nie ma centrum w Rudzie Śląskiej”. Ma na noc nie jest ani apologią, ani krytyką (post)świata – jest jednym i drugim. Gdybym miała pozostać przy filmowym porównaniu, powiedziałabym, nieco na wyrost, że to skrzyżowanie kina Kazimierza Kutza i Joon-ho Bonga. Z tego pierwszego Muszyński wziął „realistyczną mitologię” Śląska, z drugiego ‒ rebeliancką wizję kapitalistycznego piekła. Odsyłający do „Parasite’a” Bonga tytułowy wiersz tomu zawiera magiczną formułę: „ktoś musi na to patrzeć”. Patrzymy co prawda nie tylko na turbokapitalistyczne „landskejpy”, ale i na uśmiechającego się łosia w koronie. Ten surrealny widok łosia w centrum aglomeracji może być jednak dowodem w sprawie paranoi antropocenu. Kiedy myślisz, że „świat się pali”, okazuje się, że to śmietnik pod blokiem, a jednak świat się pali…

Alina Świeściak-Fast

Wszyscy mają na noc przy Muszyńskim. I to nie znaczy wcale, że pracują na drugą zmianę. Na Śląsku mówi się tak, jeżeli ktoś wygrywa z innymi w przedbiegach. A Muszyński po prostu biegnie sprintem, chłonie, przeżywa i pozwala się temu mijanemu i pożeranemu światu wielokrotnie naświetlać w wierszach. Tropy wiodą nas pomiędzy przedmieścia Lizbony, zony Neapolu i familoki w Rudzie Śląskiej. Tutta la Vita!

Monika Glosowitz

Pod względem znajomości miasta pigeony pozostawiają nas daleko w dole, choć rzadko kiedy myślimy o nich jako o kimś, kto patrzy na nas z góry. A co widać z dołu? Podziwiamy fasady, zaglądamy za firanki, obserwujemy scenki z życia, w których gra toczy się o życie. Krzysztof Muszyński w kolejnych wierszach podsuwa nam obrazy i rekwizyty z trzech ostatnich dekad, i nawet jeśli nostalgia jest nieco przereklamowana, nie sposób przed nią uciec.

Tomasz Bąk

Dowiedz się więcej o autorze.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 8).

Publikacja powstała dzięki wsparciu finansowemu Instytutu Literatury w ramach Tarczy dla literatów.