Pustynia

W 2021 roku dzięki ludziom, którym nie są obojętne losy Pustyni Błędowskiej, zrodziła się społeczna inicjatywa pod nazwą Ratujmy Pustynię Błędowską. Naszą walkę o ten wspaniały kawałek ziemi rozpoczęliśmy petycją przeciwko budowie obwodnicy w Kluczach. Niektórzy sądzą, że chodzi tylko o jakieś ideologiczne zamanifestowanie ekologicznych poglądów i spór o fragment betonu. Tu idzie o coś więcej – pustynia to dla nas miejsce, które pamiętamy z dzieciństwa, to wyprawy na wielką przestrzeń labiryntami, które znali tylko mieszkańcy, to zbieranie grzybów z ojcem, to była wszechobecna cisza pośrodku tej wielkiej piaskownicy. Bo pustynia to nie wesołe miasteczko dostępne dla wszystkich. Są takie miejsca, są takie zakamarki ludzkiej świadomości i pamięci, które zlepione z nami podróżują do końca z tym, kto je pokocha i uszanuje tę ciszę. Pustynia, jaką pamiętam, była ukojeniem, fragmentem przestrzeni połączonym z dźwiękami muzyki lat osiemdziesiątych w naszej głowie, zabawą w Indian i pierwszymi uniesieniami. W tym miejscu spotkali się ludzie połączeni wspólnymi pasjami i spojrzeniem na Ziemię. Kolejne nieprzemyślane inwestycje, które rzekomo mają ludzi przyciągać, niszczą to, co najistotniejsze w słowie PUSTYNIA – BEZLUDZIE, PUSTKOWIE.

Sylwia Jaworska

„Pustynia” to poetycki dziennik wewnętrznej podróży przez doświadczenie osamotnienia, traumy i duchowego wypalenia. Główną bohaterką tomu jest kobieta, która – pozbawiona iluzji i komfortu – mierzy się z własną pustką oraz egzystencjalną ciszą, jaka nastaje po utracie sensu. Pustynia – w sensie dosłownym i symbolicznym – staje się przestrzenią, przez którą nie można przejść obojętnie: zarówno tłem lokalnego protestu przeciwko zniszczeniu krajobrazu dzieciństwa, jak i metaforą aksjologicznego wypalenia.

„Pustynia” wyróżnia się odwagą mówienia o rozpadającym się świecie bez dekoracji i złudzeń – to uniwersum zanurzone w konflikcie i poczuciu obowiązku wobec samej siebie i innych, nawet jeśli to „obowiązek udawania”. Motywy śmierci, rozkładu, opresji, ale też irytacji, buntu i ironii tworzą spójny idiom, który poetka buduje konsekwentnie – poprzez detale, absurdy codzienności, obrazy Polski płonącej plastikowymi zniczami, jęczącej głosem zwierząt. Pustynia pyta: jak żyć w świecie, który nie chce cię przyjąć, jak zachować integralność, gdy wszystko wokół się rozwarstwia? Czy możliwe jest ocalenie w mikrokosmosie codzienności – domu, dzieci, kota, porannej kawy? Czy bunt i ironia mogą pełnić funkcję terapeutyczną? Jaworska mówi własnym językiem – wywiedzionym z obserwacji, doświadczenia, ale też duchowej intuicji – i buduje poezję, która jest jednocześnie intymnym świadectwem i diagnozą świata.

Tomik wzbogacony został fotografiami autorki.

Ludzie dzielą się na szczęśliwych i nieszczęśliwych. Nie wiadomo, co lepsze, bo może ci szczęśliwi nie poznali prawdziwego życia i dlatego nie wiedzą, że ono na ogół jest dla nas mało łaskawe. Poza tym ci szczęśliwi rzadko piszą dobre wiersze. Nie jest też tak, że nieszczęśliwi piszą wyłącznie dobre wiersze, ale z pewnością mają większe szanse, żeby to, co wyjdzie spod ich ręki, było wybitne. Na podstawie tych wierszy mam pewność, że Sylwia Jaworska nie jest osobą szczęśliwą, to niedobrze dla niej, ale bardzo dobrze dla literatury. W tych wierszach nie dzieje się nic szczególnego i to jest niebywałe, że z tak pozornie błahych wydarzeń, jak wspominanie czasu, gdy autorka nosiła podkolanówki, czy z czynności mycia podłogi, można ulepić wiersz, który poruszy i zostanie w czytelniku. To wielki dar – trzeba mieć szczęście, albo i nieszczęście, żeby go otrzymać. Od kogo jest ów dar? Właśnie, to jest pytanie!

Olgerd Dziechciarz

Dowiedz się więcej o autorce.

W dziale Multimedia można zobaczyć zwiastun filmowy tomiku.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 16).

Publikacja powstała dzięki wsparciu finansowemu Instytutu Literatury w ramach Tarczy dla Literatów.