Wieża Montaigne’a

„Wieża Montaigne’a” to opowieść o myśleniu i samotności. Michel de Montaigne, ojciec nowożytnego eseju, zamknął się w wieży, by w samotności oddać się pisaniu – rozmyślać o świecie, sobie i o tym, co znaczy być człowiekiem. Ale czy myślenie wymaga izolacji? Czy samotność jest ceną za zrozumienie rzeczywistości? Leszek Pułka prowadzi intelektualną grę z przeszłością i teraźniejszością, w której eseistyka przenika się z fikcją literacką. Tytułowa wieża staje się tu tylko symbolem oddalenia, ale i uważnej obecności – miejscem, w którym można zobaczyć świat wyraźniej, choćby z oddalenia.

Autor, sięgając po postać francuskiego myśliciela, kreśli opowieść o potrzebie dystansu i wewnętrznej wolności. To lektura, która skłania do zatrzymania się w biegu i zastanowienia nad własną wieżą – miejscem, w którym możemy wsłuchać się w swoje myśli. To poezja wyciszona, pełna refleksji nad człowiekiem, jego trwałością i ulotnością.

Za oprawę graficzną odpowiada Wiesław Gołuch, profesor sztuk plastycznych, rysownik, grafik, wykładowca Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu.

Kogóż odnajdujemy po latach w wierszach „Wieży Montaigne’a”? Kto nam się obecnie przedstawia w pełnych prostoty i jasności zapiskach? To mieszkaniec odosobnionej wieży, z której schodzi, by raz jeszcze zrozumieć, kim jest pośród innych ludzi, tych najbliższych i obcych. Te późne wiersze charakteryzują się wyciszeniem i dystansem, gestem mędrca, który nie oczekuje cudów, bo już wie, że ten największy wciąż pozostaje w zasięgu czułego serca. Jest nim trwanie w miłości na przekór zmienności świata. Stąd bierze się spokój frazy, pełna namysłu powolność obrazowania. Nie z rozpaczy czy goryczy, nie z chęci senioralnego moralizowania. Jego bohater pozostaje dziecięco ufny, bo rozpoznał już to, co trwałe i to, co ulotne. Uporządkował rzeczy tego świata. Podobnie jak Mointagne’a, interesuje go „fenomen, jakim jest człowiek: ogląda go i obchodzi ze wszystkich stron” (ostatnie zdanie wziąłem z Boya).

Karol Maliszewski

Dowiedz się więcej o autorze.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 26).

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach zadania „Program wsparcia współczesnej literatury niekomercyjnej przez Instytut Literatury”.