Milczenie

„Milczenie” Jana Strządały to liryczna opowieść o świecie rozdwojonym: między słowem a niedopowiedzeniem, ruinami pandemii a uparcie odradzającym się światłem. Podmiot liryczny to wędrowiec, poruszający się po pustych ulicach, po ogrodach płonących wiosennym świtem, zadaje pytanie o granice tego, co można nazwać, i o wagę tego, co pozostaje ukryte. Stawką jest tu nie fabuła, lecz wewnętrzny dramat: milczenie rodzi się z mowy tak, jak obecność wyrasta z nieobecności, a obie sfery – zewnętrzna i intymna – pozostają ze sobą nierozerwalnie sprzęgnięte.

Strządała proponuje poezję kontemplacyjną o wyraźnym, „archeologicznym” geście: wiersz staje się wykopaliskiem, w którym poeta, próbując dotrzeć do pierwotnego arche, powtarza akt kosmogonii. Ascetyczna fraza obnaża kolejne warstwy sensu, prowadząc od konkretnych obrazów ku niewidzialnemu eidos świata. Stale towarzyszy temu oscylacja między Normą Dnia a Pasją Nocy, sacrum a profanum, nadzieją a jungowskim cieniem. Tomik stawia czytelnikowi zasadnicze pytanie: jak nazwać tajemnicę, nie odbierając jej mocy? Podsuwając mapę „wewnętrznego kosmosu”, poeta zachęca do odkrywania własnych stref milczenia, skłania do refleksji nad rolą języka.

Tom nastrojowych wierszy poety, wzbogacony reprodukcjami niesamowitych akwafort Jana Szmatlocha – profesora katowickiej Akademii Sztuk Pięknych.

Poezja Jana Strządały stoi po stronie wartości. Autor od wielu lat koncentruje się na tym, co dla niego, dla innych, rzec można: dla wszystkich, najistotniejsze – na prawdach moralnych, zagadnieniach elementarnych. Jest w swoich dążeniach niezwykle konsekwentny. Przygląda się światu, odwiedzanym miejscom, obecnym w nich ludziom, przede wszystkim jednak naturze. W jej cieniu czuje się najlepiej – odpoczywa, oddycha pełną piersią, wzrusza się, rozmyśla, nasłuchuje ciszy, poszukuje Absolutu, próbuje dotknąć spraw transcendencji. Zwracając uwagę na szczegóły codzienności, zachwycając się dziełem stworzenia, dostrzega, że najwięcej wydarza się i jest ukryte w milczeniu. Ma ono swój potencjał – unieważnia dotychczasową rzeczywistość, tworzy dystans, aby móc zobaczyć jej inną perspektywę, doświadczyć więcej, otworzyć się na „nowe”. Poezja ta, chociaż unika erudycyjnych adnotacji, wyraża podziw dla klasycystycznych podstaw naszej kultury.

Katarzyna Niesporek

Dowiedz się więcej o autorze.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 11).

Publikacja powstała dzięki wsparciu finansowemu Instytutu Literatury w ramach Tarczy dla literatów.