stypa po żydach

„stypa po żydach” to tom, który z odwagą i bezkompromisowością podejmuje temat obecności i nieobecności społeczności żydowskiej we współczesnej Polsce. Martyna Pankiewicz w poruszającym zbiorze mikroreportaży poetyckich snuje opowieść o świecie naznaczonym nieodwracalną utratą, w którym ślady dawnego życia wyczuwalne są znacznie bardziej w ciszy niż w słowach. Wiersze są krótkie, intensywne, często urwane – przypominają zeznania, urywki akt, fragmenty rozbitej opowieści. Wiersze konfrontują nas ze sprawami, o których wolelibyśmy nie myśleć. Jest to wielogłos obejmujący oprawców i biernych świadków zbrodni.

Tomik stawia czytelnikowi trudne pytania o to, kto dziś pamięta – i jak. Czy można opłakiwać tych, których się nigdy nie znało? Jak mówić o historii, która została zamilczana? Struktura tomu przypomina mozaikę – luźno powiązane teksty układają się w wielowarstwowy obraz zbiorowej traumy. Pankiewicz nie oferuje łatwego katharsis – zamiast tego proponuje język żałoby, który nie próbuje zasypać pustki, lecz pozwala ją dostrzec i przeżyć.

„stypa po żydach” to rodzaj wielogłosowego zeznania w sprawie historii. Głosy ofiar, sprawców, świadków w lirycznej narracji tworzą monolit zła, dowodzą istnienia takich momentów w historii kultur, etnosów i społeczeństw, kiedy zło pozostaje jedyną łączącą ludzi wspólnotą. Graniczne dramaty są tutaj doświadczalne na dwa sposoby: w oszczędnych, niemal reporterskich zapisach oraz w ciszy, która po nich następuje.

Tomasz Ważny

Dowiedz się więcej o autorce.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 37).