Polska Ludowa. Województwa. 1944–1989. Mapy, dane statystyczne

Polska „lubelska”, Polska ludowa, RP „dwa i pół”, to nazwy państwa polskiego po II wojnie światowej, jakich zaczęto używać po zmianach politycznych w 1989 roku. Podkreślano w ten sposób ograniczoną suwerenność Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej znajdującej się pod rządami komunistów. Dzisiejszy obraz PRL jest kształtowany przede wszystkim przez ich wspomnienia oraz powstałe w tamtej epoce filmy i książki, nie zawsze pokazujące pełne realia życia w Polsce w drugiej połowie XX wieku. W prezentowanej publikacji Instytutu Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej w Katowicach starano się pokazać różnorodną i skomplikowaną rzeczywistość PRL – społeczną, polityczną i gospodarczą – wykorzystując w tym celu dane statystyczne prezentowane w postaci kartodiagramów. Dołączone do map szczegółowe tabele statystyczne umożliwiają samodzielne poszukiwanie odpowiedzi na pytania: kim byli i jak żyli na co dzień Polacy w PRL?

prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek

„Polska Ludowa. Województwa. 1944–1989. Mapy, dane statystyczne” to kompleksowe i nowatorskie opracowanie kartograficzno-statystyczne, ukazujące terytorialną i administracyjną strukturę Polski w okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Publikacja łączy precyzyjnie opracowane mapy z bogatym zestawem danych statystycznych, oferując czytelnikom narzędzie do wielowymiarowej analizy przemian społecznych, gospodarczych i administracyjnych, jakie zachodziły w Polsce w latach 1944–1989. Stanowi kontynuację wydanego w 2022 roku tomu „Województwo śląskie w II RP”.

Na publikację składa się teka z broszurą, w której znajduje się 49 tabel i wstęp historyczny oraz 26 szczegółowo opracowanych kartodiagramów, obrazujących przemiany Polski Ludowej w latach 1945–1989 w podziale na województwa. Mapy prezentują m.in. zmiany granic państwowych i administracyjnych, strukturę demograficzną i narodowościową, rozwój gospodarki uspołecznionej i przemysłu, poziom elektryfikacji, strukturę rolnictwa i użytkowanie gruntów, spożycie podstawowych produktów, rozwój edukacji i opieki przedszkolnej, warunki mieszkaniowe, dostęp do opieki zdrowotnej, walkę z chorobami zakaźnymi, a także stopień upowszechnienia instytucji kultury, radia i telewizji. Znaczna część kart oparta jest na danych ze spisów powszechnych z lat 1960 i 1978, co umożliwia porównanie kluczowych zjawisk społeczno-gospodarczych w układzie przestrzennym.

Wnioski, do jakich skłania analiza publikowanych informacji (o: wielkości zniszczeń wojennych, stosunkach demograficznych, podziałach administracyjnych, wielkości produkcji rolnej i przemysłowej, strukturze zatrudnienia, wielkości spożycia, warunkach mieszkaniowych, dostępie do kultury i opieki zdrowotnej) dla wielu mogą być zaskakujące.

Materiały zawarte w tece mogą być wykorzystywane w celach edukacyjnych przez uczniów szkół ponadpodstawowych, studentów, nauczycieli oraz wszystkich zainteresowanych historią PRL.