Plejady

„Plejady” to trzyczęściowy cykl wierszy, w którym poeta–obserwator przesuwa spojrzenie od spraw najdrobniejszych ku „gwiezdnym” perspektywom. Utwory rozpięte są między codziennością a kosmosem: z jednej strony kadrują miejskie elewacje, klatki schodowe i oddech więziennych korytarzy, z drugiej – przywołują wodę, skały i tytułowy gwiazdozbiór, by pytać o miejsce człowieka w nieustannie migoczącej rzeczywistości. Bohaterem tomu jest wrażliwy „ja” liryczny, który – podobnie jak Baudelairowscy flâneurzy – chłonie życie i śmierć, miłość i przemoc, badając zależności między intymnością a przemocą struktur społecznych. Wiersze sytuują się we współczesnym pejzażu Śląska, ale ich echo rozchodzi się daleko poza lokalność.

Wiersze stawiają czytelnikowi pytania o to, gdzie przebiega granica między zachwytem a lękiem i czy w świecie zdominowanym przez systemy władzy możliwe jest prawdziwe „otwarcie nieba”. Tom prowokuje do refleksji nad relacjami (miłosnymi i społecznymi), nad kruchością życia i nad tym, jak codzienne „małe” zdarzenia zyskują kosmiczny wymiar, gdy spojrzeć na nie pod odpowiednim kątem. Poetycki język Brzoski – jednocześnie szorstki i liryczny – może silnie rezonować emocjonalnie i skłonić do krytycznej lektury własnej rzeczywistości.

W „Plejadach” wierszom Wojciecha Brzoski towarzyszą rysunki Poli Dwurnik.

Wojciech Brzoska kolejnym swym zbiorem prac lirycznych udowadnia, że jest poetą na wzór baudelaire’owskiego transcendentalisty: arcyobserwatora świata przygodnych zdarzeń, które tym samym – już przez sam akt zaobserwowania i nadania im literackiego odbicia – zostają uwznioślone i otoczone aureolą sensu. Niekoniecznie ten rodzaj alchemii słowa należałoby rozumieć w kategoriach pindarowskiego patosu. Wskazałbym raczej odwołanie do jazzowej figury – synkopy. Są tacy, co uważają, że poezja to dmuchanie żaby. Hipoteza retorycznej synkopy pokazuje na inny estetyczny etos: w tekstach Brzoski nigdy nie wiadomo, na jakim niuansie został położony akcent, nim nie wybrzmi ostateczna puenta. Nieważne, jakie w tej kuźni poetyckiej panują zapały i jakie metodologie. Autor „Plejad” naprawdę potrafi przywołać świat do porządku i znaczenia.

M.K.E. Baczewski

Od wielu już lat śledzę, a nie potrzebuję ku temu lunety, z jakim kunsztem Brzoska przemienia materię codziennego doświadczenia w szykowny krój wiersza. To jakby przyglądać się gwieździe i jej wytrwałemu światłu, które w „Plejadach” rzuca nowe cienie, a ich autora sytuuje w panteonie autentycznych gwiazd polskiej literatury.

Paweł Lekszycki

Dowiedz się więcej o autorze.

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 4).

Publikacja powstała w ramach Projektu Kontynuacje organizowanego przez Instytut Literatury jako część Tarczy dla literatów.