Autor: Sylwia Jaworska
26,00 zł
Na stanie
„Love Crimes”, piąty tom poetycki Sylwii Jaworskiej, twórczyni wierszy i prozy, laureatki Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Kazimierza Ratonia, pełen jest odniesień do kinematografii lat 60. czy 70., co sugerują już same tytuły zamieszczonych w książce tekstów. Poetka dokonuje reportażu z ruin uczucia. Z pozoru „nikt nikogo dzisiaj nie zabije”, lecz w każdej kolejnej sekwencji pojawiają się ciała-widma, zniknięcia i ślady po przemocy. Tom stawia pytanie, gdzie kończy się miłość, a zaczyna przestępstwo – i jak rozpoznać winę, gdy winowajcą bywa język, którym mówimy o uczuciach. Czytelnik konfrontuje się tu z refleksją nad etyką intymności i społecznym przyzwoleniem na przemoc, co może wywołać zarówno empatyczny wstrząs, jak i intelektualną rewizję stereotypów.
Jaworska proponuje poezję zaangażowaną o wyrazistej, noir-elegijnej tonacji. Operuje minimalistycznym językiem, łącząc empatyczną obserwację z chłodnym, niemal sądowym rejestrem – dzięki czemu każdy wiersz przypomina protokół z miejsca zdarzenia, ale podszyty emocjonalną drżączką. Motywy krwi, fragmentarycznego ciała i „zamków na piasku” kontrapunktują obrazy kruchej bliskości, co tworzy hipnotyczną atmosferę między strachem a czułością.
Tom zaprojektowany został graficznie przez Inez Domagałę, natomiast fotografie do niego wykonał Wojciech Brzoska.
„Tutaj nikt nikogo dzisiaj nie zabije” – oświadcza poetka. Tymczasem w tych wierszach raz po raz giną ludzie. Przepadają bez wieści w szczątkach i fragmentach. To są wiersze postmiłosne, postgniewne, ale wciąż prawdziwe, ponieważ zamiast „domu na skale” są „zamki na piasku”, zamiast żywych, są nieumarli, o czym mówi się tutaj otwarcie, ostrożnie używając słów i obrazów. Tak jakby wszystko przestało istnieć, jakby został już tylko wiersz. „Zdarzenia” to plantacja mroku. U Sylwii Jaworskiej ciemność świeci jasno.Marcin Zegadło
Głównym tematem jest tutaj zbrodnia, ale nie ta dosłowna, tylko zbrodnia końca miłości, a co za tym idzie końca konkretnego języka i znaczeń. To próba przepracowania pojęcia miłości/związku przefiltrowanego przez kulturę popularną – jako temat i motyw sam w sobie. Tutaj nie ma dosłownych ofiar, ale doświadczenie utraty jest równie przeszywające, bo kończy się pustką i pozrorem związku, miłości i podmiotu.
Klaudia Węgrzyn
Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 22).
Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach zadania „Program wsparcia współczesnej literatury niekomercyjnej przez Instytut Literatury”.
Światy przedstawione w „Love crimes” to konstrukty dużo bardziej uwikłane w teksty kultury – zwłaszcza filmy i literarturę. Liczne cytaty i tytuły filmowe nie zawsze stanowią bezpośrednie nawiązania czy wyjaśnienia, często tworzą związki frazeologiczne, rozbijane znaczeniowo i strukturalnie w wierszach. Tomik jest nasycony i intertekstualny, a trzyczęściowa konstrukcja (zdarzenia, proces, sacrum) nadaje tempo i tematykę (…). Tomik wydaje się wpisywać w estetykę kina noir. Bohaterka staje się wersją kobiety fatalnej i z pełną świadomością popadnięcia w kliszę, stara się dekonstruować świat już w momencie jego tworzenia.
Klaudia Węgrzyn, „Nowe książki”
Można się spierać, czy jest to poezja zarezerwowana wyłącznie dla kobiet. Otóż na pewno nie, jeśli tylko chcemy poznać prawdę o kobiecości, zaciekle broniącej siebie w świecie, który gwałtem wdziera, lecz przede wszystkim odziera nas z intymności, miłości, bezpieczeństwa. Uformowanej doświadczeniem, stworzonej na swój obraz i podobieństwo. Świadomej i przekornie, poza poetyckim kadrem, przygotownaje na taki obrót spraw i rzeczy. Dlatego tak silnej, choć jednocześnie niezmiernie kruchej.
Szymon Kantorski, „TarNowa Kultura”
