Piłka

Co łączy piłkę nożną z poezją? W tomie „Piłka” Dawida Szkoły wspólnym mianownikiem jest szaleństwo – nieobliczalność gry, zbiorowych emocji i języka, który próbuje je uchwycić. Futbol dla poety to nie tylko sport, lecz także sprawa polityczna, społeczna czy nawet obyczajowa, a zarazem przestrzeń, w której zapisuje się historia. W wierszach pojawiają się zarówno: Włoch Giuseppe Meazza, Urugwajczyk Ghiggia, Brazylijczyk Garrincha, jak i Holender Johann Cruyff czy Argentyńczyk Diego Maradona. Poety nie interesują wyłącznie wielcy i legendarni gracze, jak Rosjanin Lew Jaszyn, ale także ci zapomniani, np. skazany na gułag Eduard Strielcow czy przesłuchiwany przez węgierską służbę bezpieczeństwa Guyala Grosics. Dawid Szkoła przypomina także trenerów, którzy zmieniali sposób myślenia o grze – od Gusztáva Sebesa, Billa Shankly’ego i Briana Clougha po Jimmy’ego Hogana, Hugo Meisla i Bélę Guttmanna. Jednak wiersze o piłce nożnej nie zatrzymują się na najważniejszych mistrzowskich stadionach. Równie ważne okazują się boiska klasy B, prowincjonalne kluby i Maciek z Boguchwały, bo futbol zaczyna się tam, gdzie ktoś mimo wszystko wychodzi na murawę.

Dawid Szkoła wykorzystuje futbol jako język zdolny pomieścić zarówno wielką historię, jak i lokalne doświadczenie, zbiorowy mit i osobiste rozczarowanie. Dzięki temu „Piłka” zajmuje osobne miejsce we współczesnej poezji polskiej: pokazuje, że mecz może być dramatem społecznym, lekcją historii i egzystencjalną próbą, której wynik nigdy nie jest ostateczny.

Największą zaletą wierszy Dawida Szkoły okazuje się nie to, że są to utwory o piłce nożnej, ale to, że pisząc o futbolu, poeta rozprawia równocześnie o sensie życia i jego bezsensie; o tym, że nie ma zwycięstwa bez klęski, ale aby żyć, trzeba umieć przełknąć gorycz porażki i podnieść się. Cokolwiek to znaczy.

Janusz Drzewucki

Publikacja wydana w serii Ut Pictura Bibliotheca (tom 46).