Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej

[…] Jan Antoni 15 kwietnia 1708 r. został wyniesiony przez cesarza Józefa I do stanu dziedzicznych hrabiów cesarstwa wraz z przyznaniem praw śląskich książąt oraz potwierdzeniem wcześniej uzyskanego przez jego dziadka tytułu „Semperfrei”. Jako bliski powinowaty wygasłej dynastii śląskich Piastów (niecałe cztery miesiące wcześniej zmarła księżniczka Karolina, ostatnia z rodu), wnuk piastowskiej księżniczki Barbary Agnieszki, otrzymał także przywilej połączenia herbu Schaffgotschów i książąt brzesko-legnickich. Schaffgotschowie jako jedyni spośród potomków Piastów po kądzieli otrzymali prawo do przejęcia herbu wygasłej dynastii. W sposób symboliczny czyniło to z nich strażników tradycji i splendoru tego rodu.

fragment rozdz. III

„Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej” Arkadiusza Kuzio-Podruckiego to pierwsza w języku polskim tak szeroko zakrojona, syntetyczna i naukowa monografia jednego z najważniejszych rodów arystokratycznych Europy Środkowej.

Autor – wybitny badacz śląskiej arystokracji – podjął się benedyktyńskiej pracy zebrania, uporządkowania i nowego odczytania losów Schaffgotschów, których dzieje przez wieki współtworzyły historię nie tylko Śląska, ale i Rzeczypospolitej, Niemiec oraz Cesarstwa Habsburskiego. Korzystał z ogromnej bazy nowych, wcześniej niedostępnych źródeł, w tym cyfrowych zasobów archiwalnych z Polski, Czech, Niemiec i Austrii, a także licznych relacji rodzinnych i świadectw kultury materialnej. Kuzio-Podrucki nie ogranicza się do suchej rekonstrukcji faktów. Ukazuje Schaffgotschów na szerokim tle historycznym, kulturowym i społecznym, śledząc ich działalność od średniowiecza aż po XXI wiek, odkrywając ich rolę w historii Śląska, Polski, Czech, Niemiec, a nawet Nowego Świata, a także ukazując zarówno splendor, jak i dramatyczne momenty rozproszenia ich dziedzictwa.

Monografia Arkadiusza Kuzio-Podruckiego wypełnia istotną lukę w polskiej humanistyce i odpowiada na potrzebę rzetelnego, a zarazem przystępnego przewodnika po dziejach tej niezwykłej rodziny. Autor nie tylko rekonstruuje losy poszczególnych członków rodu, ale także pokazuje ich wpływ na kształtowanie dziedzictwa kulturowego i tożsamości Śląska. Publikacja imponuje zakresem materiału – zawiera pełne zestawienia majątków, szczegółowe genealogie, liczne, często niepublikowane wcześniej ilustracje (łącznie ponad 400) oraz aneksy z kluczowymi dokumentami. Stanowi nowoczesne spojrzenie na przeszłość rodu i arystokracji śląskiej. Autor zrywa ze stereotypami i czarno-białą narracją, która przez lata dominowała w polskiej historiografii, ukazując Schaffgotschów jako istotnych współtwórców regionalnego dziedzictwa, ludzi kultury, polityki i gospodarki, wpisanych w polsko-niemiecko-czeskie pogranicze. Wartością dodaną stanowi kolorowa wkładka ze skróconą genealogią rodu Schaffgotschów sięgającą XIV wieku.

Książka ta ma szansę stać się dziełem fundamentalnym dla każdego, kto chce zrozumieć historyczne meandry Europy Środkowej oraz poszukiwać własnych korzeni w jej wielokulturowej tradycji. Dzięki tej publikacji historia Schaffgotschów odzyskuje należne jej miejsce w polskiej i europejskiej pamięci. Książka ta nie tylko porządkuje, ale także inspiruje do dalszych badań nad rolą śląskiej arystokracji w dziejach regionu i Europy.

Zasłużeni znawcy historii ciągle płaczą nad dokonaną po 1945 r. „zbrodnią” rozproszenia dziejów i dorobku tej naszej niemiecko-śląsko-polskiej rodziny Schaffgotschów. Pewnie to był czas, gdzie nie można było inaczej, ale i tak szkoda. Autor recenzowanej książki benedyktyńskim wysiłkiem to wszystko pozbierał i sporządził znakomite dzieło.

prof. dr hab. Grzegorz Strauchold

Książka z pewnością znajdzie czytelników i jestem przekonany, że stanie się bardzo dobrym syntetycznym przewodnikiem dla tych, którzy będą chcieli poznać historię rodu Schaffgotschów, a jednocześnie da impuls do dalszych badań w tym temacie.

prof. dr hab. Jerzy Sperka

W dziale Multimedia można zobaczyć zapis spotkania promującego książkę.