„Historii kardiologii w Zabrzu…” to poszerzone i uzupełnione drugie wydanie monografii pod redakcją prof. dr. hab. n. med. Andrzeja Lekstona i śp. prof. Zygmunta Woźniczki. Stanowi kompendium, ukazujące rozwój kardiologii na Górnym Śląsku od lat 50. XX wieku do początków XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem pionierskich osiągnięć Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Publikacja opiera się na doświadczeniach autorów, którzy całe życie zawodowe poświęcili tej dziedzinie medycyny. Każdy etap – od powstania pierwszych oddziałów i pracowni hemodynamiki (1976 r.), przez wprowadzenie karetki kardiologicznej, aż po pełne wdrożenie całodobowych dyżurów (1987 r.) oraz zabiegi PTCA i angioplastyki – został przedstawiony jasno, z odniesieniami do kluczowych postaci: prof. Adama Wolańskiego, prof. Stanisława Pasyka czy prof. Zbigniewa Religi, które zrewolucjonizowały leczenie zawału serca w Polsce.
Dzieło z detalami opisuje powstawanie i rozwój kluczowych placówek, w tym słynnej kliniki kardiochirurgicznej profesora Zbigniewa Religi, której działalność na zawsze zmieniła oblicze polskiej medycyny. Książka nie ogranicza się jednak wyłącznie do tej postaci, prezentuje bowiem szerszy kontekst naukowy, badawczy i kliniczny, który pozwolił na stworzenie tak rozbudowanego i efektywnego systemu opieki kardiologicznej. Czytelnik znajdzie tu informacje o pionierskich operacjach, wprowadzaniu nowych technologii, a także o wyzwaniach, z jakimi mierzyli się lekarze i naukowcy w dążeniu do doskonałości.
Bogactwo faktów, uzupełnione licznymi archiwalnymi zdjęciami, dokumentami i wspomnieniami, sprawia, że jest to nie tylko cenne źródło wiedzy, ale także inspirująca opowieść o tym, jak dzięki pionierskim inicjatywom zabrzańskich kardiologów zmieniło się postrzeganie regionu – z przemysłowo‑górniczego na centrum medycyny interwencyjnej. Nowe wydanie zostało rozszerzone o dodatkowy materiał, dokumentujący drogę rozwoju od lat 50. do współczesności dzięki wiedzy praktyków zaangażowanych w budowę struktur klinicznych. To opowieść o determinacji, innowacji i kolektywnym wysiłku medycznym, który uratował tysiące pacjentów.
Nie ulega wątpliwości – nie byłoby sukcesów polskiej medycyny, gdyby nie Zabrze, Wojewódzki Ośrodek Kardiologii, protoplasta dzisiejszego Śląskiego Centrum Chorób Serca. Gdyby nie wybitni, pełni poświęcenia lekarze, pielęgniarki, całe zespoły pracowników, którzy działali w warunkach pionierskich, ale ciągle przekraczali kolejne granice, by coraz skuteczniej pomagać chorym. (…)
Cieszę się, że powstała ta publikacja, która oddaje wartość działań podjętych w Zabrzu, zarówno jeśli chodzi o organizację systemu ochrony zdrowia, na której tak często potem wzorowali się inni, jak i przybliża, a niektórym przypomina, twórców zabrzańskiego fenomenu.
prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański, z Przedmowy
Należy podkreślić ogrom pracy autorów włożony w odtworzenie wszystkich, nawet drobnych szczegółów w opisie kolejnych etapów rozwoju Wojewódzkiego Ośrodka Kardiologii w Zabrzu, następnie przekształconego w Śląskie Centrum Chorób Serca. Za niezmiernie cenne uważam podkreślenie roli poszczególnych ludzi – wspaniałych specjalistów i naukowców – w tworzeniu klinik, oddziałów i pracowni. Dorobek naukowy klinik i poszczególnych lekarzy w postaci publikacji bardzo wzmacnia znaczenie dokonań ww. zespołów. Nie sposób w krótkiej recenzji opisać wszystkie wydarzenia oraz relacje widziane oczami twórców historii kardiologii w WOK. (…)
Opracowanie historii kardiologii zabrzańskiej nie pozwoli zapomnieć o tych wydarzeniach od 1972 r. oraz o ludziach, którzy przyczynili się do tworzenia tej historii. Obecne i przyszłe pokolenia lekarzy będą mogły czerpać z tej książki wiele wiedzy i z pewnością zechcą naśladować pionierów kardiologii zabrzańskiej.
prof. dr hab. n. med. Jacek Moll
Wśród wielu kronikarskich monografii o krajowych instytucjach medycznych ta jest czymś wyjątkowym. Dotyczy ośrodka, który w minionym półwieczu był bardzo ważny, a nawet wiodący w kraju, kreujący nowatorskie metody, wytyczający nowe kierunki w medycynie polskiej. Szczyci się też dużej miary osiągnięciami, kreatywnością, wartościowym dorobkiem naukowym. W Zabrzu przełamywano bariery w krajowej kardiologii. Na tym ostatnim polu istotną rolę odegrał także Autor i Redaktor dzieła – prof. Andrzej Lekston. Był zarówno inicjatorem i współtwórcą karetki kardiologicznej, jak i autorem w 1987 r. pierwszej interwencji kardiologicznej, podjętej doraźnie w ostrej fazie zawału serca. (…)
Forma edytorska książki jest starannie dopracowana. Bogaty materiał ilustracyjny z powagą, ale też ze szczyptą uśmiechu ułatwia wprowadzenie czytelnika w klimat dawnych wydarzeń. Pozwala przypominać sobie ludzi, kolegów i przyjaciół, o których z sentymentem myślimy. Jest to powrót do przeszłości w dobrym stylu. W końcu znaleźli się pasjonaci, którzy przebrnęli przez gąszcz wydarzeń i dokonali autentycznej, faktograficznej analizy znakomitego zabrzańskiego szpitala!
prof. dr hab. n. med. Janusz Skalski
Autorzy: Sebastian Rosenbaum, Bogusław Tracz
Plac Rady Europy 1
40-021 Katowice
centrala: +48 32 20 83 887
e-mail: wydawnictwo@bs.katowice.pl
© 2025
