Album „Stanisława Ligonia opowieści obrazkowe” przedstawia dorobek Stanisława Ligonia – pisarza, malarza, radiowca i jednego z najważniejszych popularyzatorów śląskiej kultury – poprzez zestawienie jego opowieści z bogatym materiałem graficznym. To swoista galeria słowno-obrazowa, w której codzienność ożywa z niezwykłą intensywnością i autentyzmem, tworząc barwną panoramę życia na Śląsku w pierwszej połowie XX wieku.
Ligoń, znany z wyjątkowego daru opowiadania i głębokiego zakorzenienia w śląskiej tradycji, w swoich tekstach przywołuje świat, który – choć często prosty i surowy – tętnił życiem, humorem i lokalnym kolorytem. Opowieści, często pisane gwarą, oddają rytm śląskiej ulicy, rodzinnych podwórek, kopalnianych osiedli i wiejskich chałup. Towarzyszące im ilustracje, grafiki oraz archiwalne fotografie pozwalają jeszcze pełniej zanurzyć się w atmosferze epoki.
Album składa się z trzech części. Pierwsza z nich prezentuje wczesną twórczość ilustracyjną Ligonia, publikowaną m.in. w książkach i kalendarzach śląskich oficyny Karola Miarki w Mikołowie oraz spółki wydawniczej „Katolik”. Druga gromadzi jego historyjki obrazkowe, które dziś nazwalibyśmy komiksami, w tym najpopularniejszy wieloodcinkowy cykl „Dzieje Hanysa Kocyndra”. Trzecia część zawiera wybór najciekawszych oryginalnych rysunków i karykatur pochodzących z unikatowego Albumu karykatur plebiscytowych „Kocyndra” oraz z teki Karykatur wyborczych.
Gdyby Stanisław Ligoń żył w naszych czasach, byłby zapewne jednym z bardziej znanych grafików, a jego rysunki miałyby w internecie rekordowe liczby wyświetleń. Jednak początek ubiegłego wieku i dwudziestolecie międzywojenne, czyli okres, na który przypada największa aktywność twórcza Ligonia ilustratora, to czasy jedynie drukowanych nośników obrazu. Artysta plastyk miał do dyspozycji książki, czasopisma, kalendarze, pocztówki, plakaty oraz niewielkie ulotki i nalepki. Tylko za ich pośrednictwem mógł dotrzeć do szerokiego odbiorcy. Stanisław Ligoń wykorzystywał wszystkie te możliwości w pełni, współpracował z licznymi wydawnictwami, ilustrował powieści, opowiadania, druki religijne, okolicznościowe i propagandowe oraz czasopisma i kalendarze, a publikacje z jego rysunkami osiągały niekiedy bardzo duże nakłady.Barbara Maresz i Anna Musialik, fragment rozdziału
Zbiór ilustracji i opraw plastycznych przeznaczonych do książek i kalendarzy śląskich ze zbiorów Biblioteki Śląskiej stanowi chronologicznie pierwszy wybór prac Ligonia. Autorki podkreśliły, że choć zwykle tego typu rysunki ukazywały się anonimowo, Ligoń miał zwyczaj sygnowania niektórych ze swoich prac inicjałami lub nazwiskiem. Ryciny w publikacjach literackich ukazują konkretne sceny z powieści opatrzone cytatem. (…) Zupełnie odmienny charakter mają ilustracje prasowe, które znalazły się w założonym przez Stanisława Ligonia i Jana Przybyłę satyrycznym piśmie „Kocynder”, które opatrzono podtytułem „Wychodzi kiedy chce i kiedy może”. (…) Autorki z przepastnego archiwum „Kocyndra” wybrały nowoczesne historyjki obrazkowe jako przykłady gazetowej grafiki satyrycznej, będącej prekursorem współczesnego komiksu. Ligoń projektując kolejne numery pisma powierzał im ostrze swojej satyry. (…)
Ilustracje do „Kocyndra” miały jednak zupełnie inny ciężar gatunkowy. Ligoń napiętnował nimi w czasopiśmie „wesołym-górnośląskim” pruskie przywary, oszustwa i nadużycia. Posługując się zasadami klasycznej karykatury wyolbrzymiał wady wroga, deprecjonował jego obietnice i obnażał przywary, operując kontrastem i przejaskrawieniem, a także atrybutami z arsenału bestiarium czy skatologii. Autorki wypreparowały nie tylko „Kocyndrowe” historyjki i portrety bohaterów, których na łamach pisma powołał do życia Ligoń z tytułowym Hanysem Kocyndrem, Gustlikiem, Róźlą Pyscycką czy Fyrtokiem (tak nazwiska są tu zawsze znaczące), ale przywołały rysunki z Albumu Karykatur plebiscytowych „Kocyndra” i zbioru Karykatur wyborczych.
Piotr Skowronek, „Śląsk”
Autorzy: Beniamin Czapla, Michał Garbacz, Ryszard Kaczmarek, Anna Kubica, Julia Rott-Urbańska
Autorzy: Zbigniew Kadłubek, Sara Nowicka, Krystian Węgrzynek
